Ραμαζάνι

Αυτές τις μέρες είμαι στην Αλγερία. Ως μουσουλμανική χώρα, εδώ έχουν ραμαζάνι (από 16/5 ως 14/6 φέτος) που σημαίνει πως από την ανατολή ως την δύση του ήλιου δεν επιτρέπεται καμία τροφή (ούτε φαγητό, ούτε νερό). Μέσα στο ξενοδοχείο αυτό δεν έχει σημασία, η ζωή συνεχίζεται κανονικά, αλλά έξω όντως ισχύει. Που σημαίνει ότι τα meetings που έχουμε να κάνουμε ξεκινάνε στις 10:00, τελειώνουν στις 16:00 και ενδιάμεσα (και μία ώρα πριν και μετά που θέλω πάνω-κάτω από και προς το ξενοδοχείο) δεν έχει ούτε φαγητό, ούτε καφέ, ούτε νερό (ούτε τσιγάρο).

Σήμερα έγινε κάτι ενδιαφέρον. Λίγο μετά το μεσημέρι είμαστε σε ένα μεγάλο meeting room από τις 10:00 μαζί με καμία 10αριά από τους συναδέλφους από την πλευρά του πελάτη. Ο, ας πούμε επικεφαλής μας ρώτησε με τον Κώστα αν θέλουμε να κάνουμε ένα διάλειμμα να πιούμε και να φάμε κάτι κι ότι δεν υπάρχει θέμα. Εμείς απαντήσαμε ότι δεν υπάρχει λόγος και ότι αφού έτσι είναι το έθιμο εδώ, θα το ακολουθήσουμε και δεν υπάρχει λόγος να διακόψουμε. Μετά από λίγο, επέστρεψε με μία χάρτινη σακούλα (που δεν φαίνονταν το περιεχόμενό της) με μερικά νερά, και όλοι βγήκαν από την αίθουσα με κάποια απροσδιόριστη δικαιολογία για να πιούμε νερό χωρίς να αισθανόμαστε άσχημα.

Θεώρησα πολύ ευγενική και φιλόξενη την κίνηση.

I watched WWDC last night. I’m not impressed, but what they announced shows that Apple has an interesting roadmap. Most interesting is that they seem to believe that functionality we currently believe has to run on the cloud (like ML) can be brought back to local devices.

Ποιος ο λόγος ύπαρξης των πνευματικών δικαιωμάτων;

Η συζήτηση γύρω από τα θέματα που σχετίζονται με την παραγωγή και χρήση έργων διάνοιας γίνεται πολλές φορές με όρους που είναι παραπλανητικοί και φορτίζονται με διάφορες έννοιες που δεν είναι απαραίτητα αυταπόδεικτες ή δεδομένες, αλλά εμαφανίζονται ως τέτοιες. “Δημιουργοί”, “πνευματική ιδιοκτησία”, “εύλογη αμοιβή” και άλλα.

Στον πυρήνα όλων αυτών είναι τα λεγόμενα “πνευματικά δικαιώματα”. Τα πνευματικά δικαιώματα είναι ένα σύνολο δικαιωμάτων πάνω σε ένα “έργο διάνοιας”  που ο νόμος αναγνωρίζει σε όποιον συνέβαλε στην δημιουργία του.

Είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου ότι τα πνευματικά δικαιώματα δεν υπήρχαν από πάντα, αλλά είναι ένα νομικό κατασκεύασμα. Είναι επίσης σημαντικό να έχουμε κατά νου ότι τα δικαιώματα αυτά αλλάζουν συνεχώς.

Πιθανότατα ή πρώτη μορφή “πνευματικών δικαιωμάτων” να ήταν στην αρχαιότητα κάποια ηθική υποχρέωση να αναφέρει κανείς τον δημιουργό ενός έργου (ενός αγάλματος, ενός θεατρικού έργου, ενός ποιήματος, ενός ύμνου ή μίας μελωδίας) και να μην το παρουσιάζει ως δικό του αν δεν το είχε ο ίδιος δημιουργήσει. (Αν και έχω την εντύπωση ότι η αναφορά στον δημιουργό ήταν περισσότερο μέρος του προσδιορισμού του έργου.) Η τέχνη γινόταν μέρος της λαϊκής παράδοσης και ο καθένας θεωρούσε δεδομένο ότι μπορεί να τραγουδήσει όποιο τραγούδι θέλει, να αναπαράγει όποια ιστορία ήξερε, να αντιγράψει όποια τοιχογραφία του άρεσε και να σχεδιάσει πάνω στους αμφορείς που έφτιαχνε τα σχέδια που είδε ότι κάποιος άλλος είχε σχεδιάσει, καθώς επίσης και να τα τροποποίσει όλα αυτά σύμφωνα με τις δυνατότητες, τις ικανότητες και τον σκοπό του.

Το πρώτο θεσμοθετημένο “πνευματικό δικαίωμα”, φαίνεται να είναι το λεγόμενο copyright, δηλαδή το δικαίωμα στην εκτύπωση ενός βιβλίου που θεσμοθετήθηκε με το Διάταγμα της Άννυς το 1710 στην Μεγάλη Βρετανία.

Το Διάταγμα της Άννυς ήρθε να αντικαταστήσει τον νόμο για αδειοδήτηση της τυπογραφίας που ίσχυε από το 1662, που έδινε το αποκλειστικό δικαίωμα εκτύπωσης βιβλίων στο συνδικάτο των εκτυπωτών (printers gild) μαζί με την υποχρέωση και το δικαίωμα να λογοκρίνουν τα έργα προς εκτύπωση. Ο τίτλος του Licensing of the Press Act του 1662 ήταν “An Act for preventing the frequent Abuses in printing seditious treasonable and unlicensed Books and Pamphlets and for regulating of Printing and Printing Presses.”). Μπορεί να πει κανείς ότι ο νόμος του 1662 όπως και προηγούμενοι που άρχισαν να εμφανίζονται στην Αγγλία λίγα χρόνια μετά την εφεύρεση του Γουτεμβέργιου, ήταν μία ρύθμιση της αγοράς που διασφάλιζε ότι η τεχνολογία της τυπογραφίας “θα είχε και κάποια όρια” αλλά και να διαχειριστεί τα συμφέροντα που είχαν αρχίσει να δημιουργούνται. Κάτι να να βάζουμε εμείς σήμερα περιορισμούς στο πως και τι μπορεί να γίνει για παράδειγμα με την γεννετική.

1200px-The_Caxton_Celebration_-_William_Caxton_showing_specimens_of_his_printing_to_King_Edward_IV_and_his_Queen

Το Διάταγμα της Άννυς λοιπόν, ΔΕΝ είχε σκοπό να προστατέψει τους συγγραφείς (authors) αλλά τους αντιγραφείς (copiers) που σήμερα θα ονομάζαμε εκδότες. Η λογική ήταν ότι η έκδοση ενός βιβλίου ήταν μία μεγάλη επένδυση και ο συγγραφέας δεν θα έπρεπε να μπορεί να δώσει το έργο του για εκτύπωση και σε άλλον τυπογράφο/εκδότη. Το δικαίωμα στην εκτύπωση (copyright) είχε διάρκεια 14 χρόνια.

Από τότε ως σήμερα, πολλά έχουν αλλάξει. Οι τεχνολογικές εξελίξεις, οι πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές που ακολούθησαν από το 1662 ως σήμερα έφεραν και σημαντικές αλλαγές σε αυτό που ονομάζουμε σήμερα “πνευματικά δικαιώματα”. Τα δικαίωματα αυτά διευρύνθηκαν ως έννοιες, καλύπτουν πλέον ένα ευρύ φάσμα “έργων διάνοιας” που περιλαμβάνει όχι μόνο τον γραπτό λόγο αλλά την μουσική, την ζωγραφική, την μουσική, το τραγούδι, τα επιστημονικά συγγράματα, τις ταινίες, την αρχιτεκτονική, την φωτογραφία κ.α., πολλές φορές έχουν διάρκεια ακόμη και πάνω από 100 χρόνια από την έκδοση ενός έργου, καλύπτονται από ένα σύνθετο πλέγμα κρατικών και διακρατικών νόμων και συμφωνιών και επέτρεψαν (ή ίσως διαμορφώθηκαν μαζί με) την δημιουργία μίας από τις πιο σημαντικές βιομηχανίες της εποχής μας, αυτής των πνευματικών αγαθών.

Αλλά το σημαντικότερο κατά την γνώμη μου, είναι ότι άλλαξε ο λόγος για τον οποίο θεωρούμε πως πρέπει να υπάρχουν αυτά τα δικαιώματα. Τα “δικαιώματα” αυτά ξεκίνησαν ως τρόπος “ρύθμισης” (regulation) μίας νέας τεχνολογίας στο πως μπορεί να χρησιμοποιηθεί (με άλλα λόγια λογοκρισία). Αντίθετα, σήμερα θεωρούμε ότι υπάρχουν για να διασφαλίσουμε την παραγωγή και την πρόσβαση στα πνευματικά αγαθά που θεωρούμε τόσο σημαντικά για την κοινωνία μας.

Σε κάποιο επόμενο άρθρο θα εξηγήσω γιατί θεωρώ ότι το πλαίσιο των πνευματικών δικαιωμάτων όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα όχι μόνο δεν επιτελεί αυτό τον σκοπό με τον καλύτερο τρόπο, αλλά τον εμποδίζει, δημιουργεί κοινωνικά προβλήματα και εξυπηρετεί περισσότερο τα συμφέροντα συγκεκριμένων συντεχνειών και λιγότερο το συμφέρον της κοινωνίας (αν όχι σε όλες, σε πάρα πολλές, ίσως στις περισσότερες περιπτώσεις).


Ενδιαφέροντες και σχετικοί σύνδεσμοι:

Φωτογραφίες:

  • DANIEL CHODOWIECKI 62 bisher unveröffentlichte Handzeichnungen zu dem Elementarwerk von Johann Bernhard Basedow. Mit einem Vorworte von Max von Boehn. Voigtländer-Tetzner, Frankfurt am Main 1922. (self scanned from book), Public Domain, Link
  • By The Graphic, June 30, 1877, p617. Retrieved from old-print.com, Public Domain, Link

φόρος στα μέσα αποθήκευσης δεδομένων (για μία ακόμη φορά)

Πληρώνουμε ως οικογένεια Netflix, Amazon Prime Video, CosmoteTV, Spotify, Apple Music, ΕΡΤ, Audible και δεν ξέρω κι εγώ τι άλλο (*) το οποίο αποδίδει πνευματικά δικαιώματα. Και βέβαια αγοράζουμε βιβλία, πηγαίνουμε σινεμά κ.λ.

Και έρχεται ο νομοθέτης και θέλει να πληρώσω και φόρο στο κινητό μου, το tablet, τους δίσκους που αγόρασα για το Synology που κάνει backup στο σπίτι, στα micro SD που αγόρασα για το Raspberry Pi στο οποίο κάνω πειράματα, στην κάρτα που πήρα για την παλιά ψηφιακή φωτογραφική μηχανή που έχω δώσει στην κόρη μου και στο χαρτί που εκτυπώνουμε από τον υπολογιστή μας.

Συγκεκριμένα το τέλος πνευματικών δικαιωμάτων μπαίνει σε αποθηκευτικά μέσα άνω των 4GB. Επίσης, επιβαρύνονται επιπλέον με 4% οι φωτοτυπικές μηχανές, τα scanner, οι εκτυπωτές το χαρτί φωτοτυπίας και οι σκληροί δίσκοι μέχρι 1TB.

Πηγή: Ερχεται ο φόρος σε τάμπλετ και υπολογιστές -Τι θα ισχύει για τα έξυπνα κινητά τηλέφωνα | iefimerida.gr

  1. Μια και τα έχω πληρώσει με το παραπάνω, να σταματήσω τις συνδρομητικές υπηρεσίες και να αρχίσω να κατεβάζω torrents.
  2. Κάτοχοι πνευματικών δικαιωμάτων, με κάτι τέτοια σας φαντάζομαι στο μυαλό μου σαν βδέλες που απομυζάτε ό,τι μπορείτε και από όπου μπορείτε, χωρίς να το αξίζετε.

The Trump administration just forced smartphone maker ZTE to shut down

ZTE’s business became untenable after a US government order banned American companies from exporting technology to the Chinese smartphone maker. ZTE is heavily dependent on US-made components, especially Qualcomm chips and Google’s Android software stack.

Last year, ZTE admitted to an elaborate multi-year scheme to sell US-made technology to Iran and North Korea in violation of US sanctions laws. ZTE paid $890 million in penalties and said it was in the process of disciplining dozens of senior company officials who had orchestrated a scheme to violate US sanctions laws. — Ars Technica

I knew that back in the cold war era, western companies were not allowed to export technology to the Soviet block. For example, it was illegal to export Intel chips to the USSR, but I had this as a thing of the past in my mind.

We tend to forget that the countries that “hold” the technology can use it as a leverage. I’m not arguing for or against the specific sanctions, but it’s interesting.